چکیده فارسی:یکی از شبهات مطرح در تفسیر آیه «لا اکراه فی الدین»، مساله تعارض جهاد ابتدایی در اسلام با این آیه است. مراد از آیه لا اکراه، نفی حقیقی هر امر مکروه در دین خدا، نفی هر گونه اکراه درونی در پذیرش دین الهی یا غیر الهی و نهی از اکراه بیرونی در قلمرو دین الهی است و هیچ یک از این حالات مغایر با اراده و اکراه الهی بر حاکمیت دین خود نیست. مفسرین جهت حل شبهه فوق راهکارهای متعددی را ارائه نموده اند که لزوم حمل آیات مطلق جهاد بر آیات مقید، بهترین آن است. از این رو هیچ یک از آیاتی که در آن به قتال با کافران و مشرکان دستور داده شده است، فرمان مطلق نیست و مقید به قیودی مانند: تعدی، قتال، ظلم، آزار و اذیت، اخراج مسلمین، پیمان شکنی، فتنه گری، طعنه زدن به دین خدا و خیانت کافرین و مشرکین است.   چکیده عربی:من الشبهات التی تثار فی ما یخص تفسیر الآیة الشریفة «لا إکراه فی الدین»، هی قضیة تعارض الجهاد الابتدائی فی الإسلام مع ما جاء فی هذه الآیة. إن المراد من آیة «لا إکراه» النفی الحقیقی لأی أمر مکروه فی دین الله، و نفی أی نوع من الإکراه الباطنی فی قبول أی دین إلهی أو غیر إلهی، و نفی الإکراه الخارجی فی ما یخص الدین الإلهی. و أیة واحدة من هذه الحالات لا تغایر الإرادة والإکراه الإلهی علی سیادة دینه. و قد طرح المفسرون عدة اتجاهات لحل الشبهة المذکورة، و أفضلها هو ما یدعو إلی حمل الآیات المطلقة للجهاد علی الآیات المقیدة له. و انطلاقا من ذلک فإن أیا من الآیات التی جاء فیها أمر بقتال الکفار والمشرکین لیس الأمر مطلقا فیها و إنما هو مقید بقیود مثل: التعدی، القتال، الظلم، الإیذاء، إخراج المسلمین، نقض العهود، إثارة الفتنة، الإساءة إلی دین الله، و حالات الخیانة التی یقوم بها الکفار والمشرکون.

باهمه صراحت آیات کلام اله مجید در منفوریت جنگ و فساد در ارض و موضع توام با تسلیم پیامبر خدا در طی سیزده سال پس از بعثت در مکه و تشریع دفاع در دوران بعد از هجرت، بسیاری از فقها و مفسران و محدثان در گذشته، جنگ و درگیری با کفار اعم از کتابی و غیرکتابی را واجب دانسته اند با این تفاوت که اهل کتاب می توانند در صورت پرداخت جزیه و قبول حاکمیت اسلام به شریعت خویش عمل نمایند، اما مشرکان راهی جز پذیرش اسلام یا نابودی نداشته اند.نویسنده این مقاله همانند بسیاری از محققان معاصر بر این باور است که موضع اسلام در برابر دیگر ملل، پس از هجرت به مدینه، تنها موضع دفاعی بوده و جز با کسانی که درصدد نابودی اسلام و مسلمانان بوده اند حق جنگ نداشته اند و لذا نه تنها اهل کتاب بلکه مشرکان نیز در قلمرو خود آزاد بوده و در صورتی که به شهروندی و تابعیت دولت اسلامی درآیند با پرداخت مالیاتی ناچیز می توانند از هر گونه حمایت انسانی برخوردار باشند. برای روشن شدن این حقیقت، نویسنده به بررسی آیات مورد استدلال طرفداران جهاد ابتدایی پرداخته و اثبات نموده است که این آیات بر مقصود آنان دلالت نداشته، بلکه برعکس همین آیات نیز گویای موضع دفاع ابتدایی مسلمانان اولیه است و نظریه جهاد ابتدایی پدیده قرن دوم اسلامی بوده و برای اولین بار توسط مفسرانی مانند قتاده مطرح گردیده است.

به مدت کوتاهی پس از جنگ خلیج فارس هزاران نفر از سربازان بازگشته از جنگ خلیج فارس علائم بیماری مرموزی را نشان دادند که امروزه آن را بنام بیماری جنگ خلیج (Gulf War Illness) می شناسیم. با وجود مطالعات بسیار زیادی که توسط مراجع مختلفی (رسمی و یا بیطرف) انجام شده است. هنوز این بیماری بر اساس طبق بندی بین المللی بیماریها (ICD) به صورت ناشناخته (طبق بندی نشده) باقیمانده است و علت قطعی برای آن تعیین نشده است و دلیل بروز این عارضه را ناشی از مجموعه ای از عوامل گوناگون (روانی وفیزیکی) می دانند که در میان این ها نقش استفاده از سلاحهای حاوی اورانیوم فقیر شده (Depleted uranium) و عوامل بیولوژیک و شیمیایی از همه جالب تر و مهم تر می نماید. در این مقاله علاوه بر بررسی این بیماری به عوامل مطرح شده به خصوص عوارض ناشی از مصرف سلاحهای شیمیایی و بیولوژیک و انتشار اورانیوم ضعیف شده (DU) در منطقه جنگ خلیج پرداخته می شود.

تنش و منازعه میان واحدهای سیاسی در ابعاد مختلف داخلی، ملی، منطقه ای و جهانی، سابقه ای به درازای زندگی بشر دارد و همواره در طول تاریخ بشر مشاهده شده است. ضرورت کنترل و نظارت هر چه بیشتر جنگ سبب توسعه مفهومی تحت عنوان جنگ عادلانه شده است. به مانند اغلب ادیان الهی، دین اسلام نیز به مفهوم جنگ عادلانه پرداخته است، اما بررسی کم و کیف این مسئله از منظر اسلام و علی الخصوص متن قرآن کریم کمتر مورد توجه پژوهشگران واقع شده است. این مقاله سعی دارد به مهم ترین مصادیق جنگ عادلانه در متن قرآن کریم بپردازد. سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه "مصادیق جنگ عادلانه در متن قرآن کریم چیست؟". این مقاله بحث می کند که دین اسلام اصولی برای جنگ عادلانه توسعه داده است که در سه ساحت (قبل، حین و پس از جنگ) و هیجده شرط قابل بررسی است و این سه ساحت و هیجده شرط آن مورد توجه قرآن کریم بوده است و مصادیقی از این ساحت ها و شروط آن ها در آیات مختلف قرآن کریم قابل مشاهده است. امید است این اصول کشف، شناسایی و توسعه این اصول بتواند زمینه کنترل و نظارت بر رفتارهای خشونت آمیز و علی الخصوص جنگ از سوی انسان را فراهم آورد.

از ویژگی ﻫﺎی شاخص ادبیات ایرانی این است که غنی از مفاهیم و مضامین عرفانی است. این مضامین، جزء جدایی ﻧﺎپذیر ادبیات منظوم و منثور ماست و پیوندی گسترده با شعر فارسی دارد. آﻥ طور که بخش عظیمی از ادبیات منظوم ما را سروده ﻫﺎیی تشکیل می دهد که در برگیرنده مفاهیم و مضامین عرفانی ﻣﻲ باشند. در دوره معاصر، یکی از حوادثی که بر زبان و محتوای شعر فارسی اثر گذاشت، جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، بود. شاعران متعهد این سرزمین، تمام هنر و استعداد خدادادیشان را در تصویر کشیدن حماﺳﻪ آفرینی ﻫﺎی این دوره به عرصه تماشا گذاشتند و با تلاش آنان، شعری ایجاد شد که به «شعر دفاع ﻣﻘﺪس»، معروف است. این شعر، مضامین و محتواهای گوناگونی را در بر می گیرد. یکی از مضامین آن، مضامین عرفانی است و از ابعاد مهم این اشعار ﻣﻲ باشد. این پژوهش، به بررسی و تحلیل مضامین عرفانی مختلف در شعر شاعران دفاع مقدس می پردازد. در نهایت، اثبات ﻣﻲ گردد که شاعران دفاع مقدس از اصطلاحات و مضامین عرفانی گوناگونی در اشعارشان بهره ﻣﻲ گیرند.

معماری و بالاخص معماری یادمانی در علل فاعلی، صوری و غایی خویش با هدف تاثیرگذاری بر جامعه هدف و انتقال مفاهیم دارد. از این رو، شناخت مبانی و مبادی طراحی بناها در فهم و نقد آن امری ضروری است. تاریخ معماری نیز در ارتباطی تنگاتنگ با وقایع اجتماعی، شکل و ساختارهایی را ارائه نموده است که از طریق آن بتواند به مثابه رسانه ای پایدار، مفاهیم و ارزش های سازندگان را بیان نماید. یکی از وقایع مهم و اصلی معاصر، انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس است. انقلاب اسلامی حاوی لحن و مبانی به خصوصی در تمامی سطوح اجتماعی، اقتصادی و هنری است. پس از پایان جنگ، به دلایلی مانند نیاز انتقال ارزش های انسانی آن روزگار به نسل های حاضر و آینده و نیز پاسداشت شهیدان، جانبازان و ایثارگران، بناهایی تحت نام یادمان، یادبود و موزه طراحی گردید. هدف از انجام این پژوهش مقایسه تطبیقی موزه های جنگ و دفاع مقدس است. به منظور بررسی این موضوع ضروری است که با استفاده از نمونه های موردی ساخته شده و استفاده از روش های تحقیق توصیفی-تحلیلی به بررسی کالبد، سامانه حرکت فضایی و ریزفضاها پرداخته شود. با توجه به اهمیت موضوع و با هدف شناسایی الگوهای طراحی موزه های جنگ و دفاع مقدس، این پژوهش می کوشد تا با بررسی تطبیقی، به پرسش زیر پاسخ دهد: ویژگی های کالبدی-مفهومی شکل دهنده به موزه های جنگ و دفاع مقدس کدامند؟ نتایج نشان می دهد؛ موزه های جنگ و دفاع مقدس از لحاظ محتوا و متن کاملا متفاوت بوده به گونه ای که نمادها، فضاسازی و بیان کالبدی غیرمنطبق برهم دارند.

سرزمین ایران، همواره سرزمین حماسه، دلیریو شجاعت بوده است. حماسه های ملّی-مذهبی فراوان در اعصار گذشته و حال در خصوص تکریم قهرمانان ملّی-مذهبی به نظم در آمده و پهلوانی ها، رشادت ها، آرمان ها و خواست های ایرانیان را توصیف کرده اند. ادبیّات پایداری (که شعر دفاع مقدّس، گونه ای از آن است) شاخه ای از درخت تنومند ادبیّات حماسی است که در هر روزگاری به شیوه ی خاصی نمود می یابد. اگرچه بین سروده ها با درون مایه و مضمون مقاومتو پایداری در دوران دفاع مقدّس و پس از جنگ، با مضمون ادب حماسی کلاسیک، تفاوت هایی است، وجه اشتراکهمه ی آنها ظلم ستیزی، مبارزه با استبداد داخلی، بیگانه ستیزی، عدالت خواهی و دعوت به استقامت در برابر دشمن است. اغلب سروده های آغازین جنگ و سال های دفاع مقدّس به قصد تهییج و ترغیب به نبرد و مقاومت و پایداری سروده شده اند؛ بنابراین مضمونی، رجز گونه دارند. این مقاله، ضمن اشاره به کاربرد رجز در اشعار حماسی ادوار مختلف شعر فارسی، مقاصد و کارکردهای آن در اشعار دفاع مقدّس را بررسی کرده است. برای نیل بدین مقصود، ابتدا رجز در اشعار دفاع مقدّس استخراج گردیده، پس از آن مقاصد و کار کردهای رجز در این اشعار تحلیل شده است.

زمینه و هدف: عقرب ها گروه بزرگی از بندپایان متعلق به رده عنکبوتیان هستند و به لحاظ اینکه در مناطق مرطوب و بیابانی زندگی می­کنند و شب فعال هستند و دارای زهر کشنده ­ای می باشند، می­توانند برای انسان خطرناک باشند. از آنجایی که رزمندگان اسلام در مناطق بیابانی برای دفاع از سرزمین مقدسمان حضور داشتند و به­ طور معمول عملیات­ها در طی شب­ها انجام می­گرفت و احتمال عقرب گزیدگی در بین آنان وجود داشته ­است، این مقاله به بررسی پیشگیری از عقرب گزیدگی در جنگ تحمیلی می­پردازد.روش ها: برای انجام این پژوهش، در کنار مطالعة کتابخانه ­ای و جستجوی پایگاه­های علمی رایانه ­ای داخل و خارج از کشور، از انجام مصاحبة علمی و شفاهی با دست­اندرکاران دانشگاهی و مسئولین مجرب امور بهداشتی دوران دفاع مقدس نیز بهره­ گیری شده است.یافته ها: با عزم ملی و همکاری همگان در پیشگیری از عقرب گزیدگی توفیقات قابل ملاحظه ­ای حاصل شد به ­نحوی که گزارش­های جمع آوری شده از مراکز اورژانس­های صحرایی و بیمارستان­های منطقه جنگی حاکی از آن است که بحمدلله هیچ رزمنده­ ای در اثر عقرب گزیدکی به شهادت نرسیده است و همان اقدامات آموزش فردی برای پیشگیری از عقرب گزیدگی به رزمندگان، ساخت سنگرهای بتونی و بهسازی محیط و جمع ­آوری پسماندها و دفع بهداشتی آن­ها مؤثر بوده ­است.نتیجه گیری: با تمهیدات بهداشتی و انجام تدابیر علمی در دوران دفاع مقدس از آسیب­های احتمالی ناشی از عقرب گزیدگی در بین رزمندگان جلوگیری به ­عمل آمد. بنابراین رعایت موازین بهداشتی در شرایط مشابه توصیه می­گردد. لازم است تحقیقات علمی در خصوص مبارزه با این بندپا هم در خصوص پیشگیری و درمان ادامه یابد تا از خطرات احتمالی و پیش­بینی نشده آن بکاهد.

هدف پژوهش حاضر بررسی کیفی ابعاد سبک زندگی همسران شهدا دوران 8 ساله دفاع مقدس بود. روش پژوهش حاضر کیفی با رویکرد پدیدارشناختی بود. جامعه پژوهش حاضر، تمامی همسران شهدا شهر یزد بودند که از این میان 17 نفر بر اساس شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. افرادی برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند که بر اساس نمره برش در پرسشنامۀ سلامت عمومی گلدبرگ (1972) از سلامت بالایی برخوردار بودند. انتخاب حجم نمونه تا حد اشباع نظری در پژوهش های کیفی انجام شد. ابزار مورد استفاده در پژوهش مصاحبه نیمه ساختار یافته بود که از این طریق معیارها، ویژگی ها و مقوله های مرتبط با سبک زندگی سالم بر اساس نظر همسران شهدا استخراج گردید. برای تحلیل داده ها از شیوه تحلیل مضمون به روش کلایزی استفاده شد. نتایج نشان داد سبک زندگی همسران شهدا دارای چهار بعد سلامت روان، روابط و مشارکت اجتماعی، گرایش معنوی و مدیریت اخلاقی بود که به دو دسته سبک زندگی متمرکز به سلامت روانی- اجتماعی (آینده نگری، استقلال، تعامل اجتماعی و ..) و سبک زندگی متمرکز به گرایش معنوی-اخلاقی ( عبادت و بندگی، ایمان به خدا، تعهد اخلاقی و ..) طبقه بندی شد. بر اساس یافته های پژوهش می توان گفت الگوی خاصی از سبک زندگی که توسط همسران شهدا استخراج شد، می تواند به پیامدهای مثبت روانشناختی در آن ها منجر شود.